De provincie Noord – Holland heeft een uitvoeringsprogramma “Nieuwe Hollandse Waterlinie in de Vechtstreek-Noord” vastgesteld. In dit programma zijn 22 projecten opgenomen die ten uitvoer moeten worden gelegd met als doel het behoud en de ontwikkeling van de Hollandse Waterlinie in dit gebied. Eén van deze projecten is het ontwikkelen van een toeristisch recreatief arrangement voor de gemeenten Bussum, Naarden, Muiden en Weesp. De gemeente Bussum is trekker van dit project. Dit project is op 11 juni jl. feestelijk afgerond.

Forten zijn uniek
De Vechtstreek-Noord is vanuit linie-perspectief een belangrijk gebied: er zijn veel forten, kazematten (militair gebouw, dat dient als actief verdedigingswerk), groepsschuilplaatsen, schansen en er is zelfs een kasteel. De forten zijn uniek in het Nederlandse landschap en hebben ieder een eigen karakter, een specifieke functie en uiterlijk. De geschiedenis van forten, vestingen en kastelen is rijk en interessant voor jong en oud.

Vier projecten
De forten en een kasteel in de vier genoemde gemeenten zijn het Muiderslot, Muizenfort en Forteiland Pampus in Muiden, het Vestingmuseum in Naarden, Fort Ossemarkt en Fort Uitermeer in Weesp en Fort Werk IV in Bussum. Met ondernemers en met bestuurders van de gemeenten Weesp, Muiden en Naarden en Bussum en het gewest Gooi en Vechtstreek zijn in korte tijd vier projecten gerealiseerd.
- Er is een fietsroute van 34 km uitgezet die u leidt langs de zeven forten.
- Bij de forten en enkele restaurants eet u van een placemat, waarop de fietsroute staat aangegeven.
- Er is een Fortenwijzer uitgegeven: een boekje met veel informatie over de veelzijdigheid van het culturele en vrijetijdsaanbod van verdedigingswerken dat de regio Gooi en Vechtstreek te bieden heeft. De Fortenwijzer is toegespitst op het cultureel erfgoed: u kunt bij één bezoek aan een van de zeven forten veel leren over de forten en de functie die zij in het verleden hebben ingevuld bij de bescherming van Nederland. Naast de informatie omtrent de forten vindt u in dit boekje ook informatie over mooie wandel- en fietsroutes in de omgeving, informatie over winkels, musea, eetgelegenheden en hotels in de regio, met de mogelijkheid om kortingen te ontvangen. De Fortenwijzer is verkrijgbaar bij de forten, bibliotheken, campings, hotels, diverse ondernemers en de VVV’s in de vier gemeenten.
- En als laatste wordt een internetspel opgeleverd, een fortengame waarbij de speler een gekozen fort moet verdedigen en uiteindelijk, als het gelukt is en de vlag weer is gehesen op het fort, een verrassing krijgt.
Fort Werk IV
Het fort in Bussum ligt wat verscholen naast Spant! en heet fort Werk IV. Het is rond 1870 aangelegd als het hoofdwerk van vijf verdedigingswerken die de 'voorstellling' van Naarden vormden. Vanuit vestingbouwkundig oogpunt is Fort Werk IV voor Nederland uniek omdat er maar één type van dit fort gebouwd is. De overige werken, waar Werk IV onderdeel van was, bestaan niet meer. Het fort is nooit gebruikt. Later zorgde de ontwikkeling van oorlogsvoering ervoor dat het fort zijn verdedigende functie verloor. In 1926 is het buiten militair gebruik gesteld.
Restauratiewerkzaamheden
Afgelopen jaren heeft de Stichting van de provincie en van de gemeente een aanzienlijk bedrag aan subsidie gekregen waarmee zij inmiddels vrijwel het gehele fort heeft kunnen restaureren. Met schenkingen van burgers heeft zij ook klimaatcontrole en verwarming in de poterne en kazematten kunnen aanleggen. Hierdoor is het mogelijk om het fort meer toegankelijk te maken en beter te gebruiken. De Stichting Herstelling, een werkervaringstraject voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt, is mede betrokken bij de restauratiewerkzaamheden en het onderhoud van het fort. Er heeft een feestelijke afsluiting van de restauratiewerkzaamheden op het fort plaatsgevonden op 18 juni jl.
Fortenwijzer

De Fortenwijzer is uit: een boekje met veel informatie over het veelzijdige aanbod van het culturele en vrijetijdsbestedingen rond verdedigingswerken dat de regio Gooi en Vechtstreek te bieden heeft. De Fortenwijzer is onderdeel van het project ‘Ontwikkeling toeristisch-recreatief arrangement’, waarin de vier gemeenten Muiden, Naarden, Weesp en Bussum alsmede het Gewest Gooi en Vechtstreek samenwerken met de zeven forten in deze regio (Muiderslot, forteiland Pampus, Muizenfort, Vestingmuseum Naarden, Fort aan de Ossenmarkt, Fort Uitermeer en Fort Werk IV).
De Fortenwijzer is toegespitst op het cultureel erfgoed: u kunt bij een bezoek aan één van de zeven forten veel leren over de forten en de functie die zij in het verleden hebben ingevuld bij de bescherming van Nederland, maar ook het verleden ervaren en bijna proeven in baksteen en beton! De forten zijn uniek in het Nederlandse landschap en hebben ieder een eigen karakter, een specifieke functie en uiterlijk. De geschiedenis van forten, vestingen en kastelen is rijk en interessant voor jong en oud!
Naast de informatie omtrent de forten vindt u in dit boekje ook informatie over mooie wandel- en fietsroutes in de omgeving. De fortenroute (34 km) Hollandse Waterlinie leidt u langs de zeven forten en is als onderdeel van dit project eerder verschenen op een placemat (zie afbeelding). Verder vindt u informatie over winkels, musea, eetgelegenheden en hotels in de regio met de mogelijkheid om aantrekkelijke kortingen te ontvangen. De Fortenwijzer is verkrijgbaar bij de forten, bibliotheken, campings, hotels, diverse ondernemers en de VVV’s in de vier gemeenten. Voor meer informatie over de Fortenwijzer, kijk op:
www.fortenwijzer.nl.
Foto's: Bob Awick