Onlangs verscheen de nieuwe preventienota van VWS, ‘Gezondheid dichtbij’. In deze nota wordt ten behoeve van de noodzakelijke continuiteit vastgehouden aan de bestaande speerpunten: overgewicht, diabetes, depressie, roken en schadelijk alcoholgebruik. De reactie van VNG en GGD Nederland is bijgevoegd.
Daarbij wordt aan spelen, bewegen en sporten extra aandacht geschonken, ook omdat deze grote raakvlakken met de andere speerpunten hebben. Preventie en basiszorg dienen zo dicht mogelijk bij de burger aangeboden te worden en dienen goed op elkaar afgestemd te zijn. Het tijdig signaleren en aanpakken van gezondheidsrisico’s, onder andere door voorlichting en leefstijladvies, is daarbij van groot belang. Het makkelijk maken van gezonde keuzes en het leggen van verbindingen tussen verschillende beleidsterreinen en gezondheid, alsook het stimuleren van publiek-private samenwerking als instrument voor gezondheidswinst zijn thema’s die in de nota aan de orde komen.
Omdat er naast de aandacht voor ouderen extra aandacht wordt geschonken aan jeugd, komen thema’s als rol ouders en professionele zorgstructuur (onder andere CJG/JGZ) aan bod. Daarnaast wordt ook specifieke aandacht gevraagd voor een viertal gezondheidsvraagstukken:
- gezondheidsrisico's in de omgeving/gezondheidsbescherming (onder andere infectieziekten, vaccinatiebeleid, product- en voedselveiligheid)
- perinatale sterfte
- toename chronische ziekten
- psychische aandoeningen (onder andere angst en suicide)
Er wordt gestopt met massamediale campagnes en fundamenteel onderzoek. Aandacht voor darmkanker, in de zin van de invoering van bevolkingsonderzoek, is recent toegevoegd.
De VNG en de GGD spreken in hun reactie op de nota met name de zorg uit over de afname van aandacht voor het leefstijlbeleid op rijksniveau als ook over de gevolgen van de bezuinigingen op preventie.
Reactie VNG en GGD Nederland op nota
De VNG en GGD Nederland zijn blij dat er nu duidelijkheid is over de visie van het kabinet op volksgezondheid. Gemeenten hebben de afgelopen jaren werk gemaakt van gezondheidsbeleid en willen dit graag voortzetten. De keuze van het kabinet om de speerpunten voor preventie te behouden geeft gemeenten continuïteit. Wij onderschrijven tevens de behoefte om versnippering tegen te gaan. Bestaande initiatieven moeten gebundeld worden om bij te dragen aan meer slagkracht en effectiviteit. Wij spreken echter onze zorg uit over de afname van aandacht voor leefstijlbeleid, omdat gemeenten het (ondersteunende) leefstijlbeleid van de rijksoverheid hard nodig hebben om lokale activiteiten te verankeren. Het kabinet zet in op meer samenhang in de aanpak en ondersteuning van professionals, wil de basiszorg dichter bij huis organiseren en een toegankelijk beweegaanbod in de buurt creëren. Dit sluit aan bij de werkwijze van gemeenten en GGD’en; zij zoeken actief aansluiting bij andere beleidsterreinen om gezondheidswinst te behalen, betrekken huisartsen hierbij en voeren een actief beweegbeleid samen met maatschappelijke en private partners. Zorg in de buurt is pas echt effectief wanneer preventieve zorg daar deel van uit maakt. Dit vraagt een actieve betrokkenheid van de zorgverleners en van de Rijksoverheid, die de preventieve zorg kan agenderen bij zorgverleners en die preventieve zorg kan faciliteren. Bijvoorbeeld door het blijven aanbieden van succesvolle preventiemethoden zoals stoppen met roken in het basispakket.
In het regeerakkoord was een bezuiniging aangekondigd. De minister heeft haar plannen daarvoor nu gepresenteerd. VNG en GGD Nederland vrezen dat de gevolgen ervan hard zullen aankomen voor preventie, mede omdat tegelijkertijd ook de gemeenten moeten bezuinigen. VNG en GGD Nederland zullen hun leden raadplegen over hoe om te gaan met deze plannen.